Lxeṭṛ n uɣelluy
Taprubabilit n usexser n ugerruj-nwen akk uqbel ad tawḍem ɣer yiswi.

I rrhun s lexlaṣ imsawi, lxeṭṛ n uɣelluy yeḍfer tasemselt n uɣelluy n umqemmer. S ugerruj n $500, rrhun n $10 d yiswi n $600, ad tawḍem ɣer yiswi qrib 57% n wakud, ad texsrem kullec deg wayen d-yeqqimen.
Asteqsi
Tesɛam a n yiferdisenidrimenAferdisRrehn agejdan s wacu i yettxeddem unagraw neɣ amurar. Inagrawen n usnerni ttwaglamen s yiferdisen akken ad ilin i yal ṭṭabla.Ɣer akk → n ugerrujidrimenAgerrujAkk idrimen yettwaǧǧan i wurar. Asefrek n ugerruj d tagrut: acḥal seg-s ara tesrem i yal rrehn d yal taɣimit.Ɣer akk →, tebɣam ad tawḍem ɣer a + b n yiferdisen, s rrehn n yiwen uferdis yal tikkelt ɣef rrehn s lexlaṣ imsawirrehnRrehn s lexlaṣ imsawiAzeggaɣ/aberkan, aryan/uyug, afellay/adday. 18 n wuṭṭunen, ixelleṣ 1:1.Ɣer akk → s taprubabilittusnaktTaprubabilitAzal n yiwen ugmuḍ ad d-yeḍru, seg 0 ɣer 1 neɣ seg 0% ɣer 100%. Yiwen wuṭṭun: 1/37 = 2,70%.Ɣer akk → n rrbeḥ p = 18/37 d taprubabilit n lexsara q = 19/37. D acu i d taprubabilit ad tawḍem ɣer yiswi uqbel ad tawḍem ɣer yilem? Tiririt ufan-tt Pascal, Fermat d Huygens deg yiseggasen n 1650, yerna d yiwen seg yigmaḍ iqburen akk deg taprubabilit.
Tasemselt n uɣelluy n umqemmer
P(awaḍ ɣer yiswi) = (1 − (q/p)ᵃ) / (1 − (q/p)ᵃ⁺ᵇ). Lxeṭṛ n uɣelluytusnaktLxeṭṛ n uɣelluyTaprubabilit n uxsar n ugerruj meṛṛa send ad tawḍem iswi neɣ amḍan n tuzzyiwin.Ɣer akk → d yiwen ma nekkes-as aya. S q/p = 19/18 ≈ 1,0556, assaɣ yettnerni s wudem asemyif d umḍan n yiferdisen, ihi tasemselt tettɛaqab iferdisen imecṭaḥ s ṣṣeḥḥa: mi ara ilaq ugar n rrhun akken ad tawḍem ɣer yiswi, ugar n tikkal ara txelṣem tabzert n 2,70% deg ubrid.
Taɣuri-ines
Iferdisen imecṭaḥ ttḍurrun. Aneɛruḍ n usnerni s sin n $500 s rrhun n $10 yettrennu 6% n wakud; s yiwen n rrehn n $500 yettrennu 48,6% n wakud. Urar n tebɣest, drus n rrhun imeqqranen, yessimɣur taprubabilit n wawaḍ ɣer yiswi deg wurar s wazal yettwaṛǧan ddaw n yilem, acku yessenqas amḍan n tikkal i tettwasnas lmaziyya. Yessimɣur daɣen tavaryanstusnaktTavaryansAktazal n wamek i d-ttwazzaren igmaḍ i tama n wazal yettwaṛǧan. Meqqret i rrehn ɣef yiwen wuṭṭun, meẓẓiyet i rrhun s lexlaṣ imsawi.Ɣer akk → n wayen ara awen-yeḍrun, yerna yessekfay tameddit s tɣawla. Alugen-a n tusnakt semman-as «urar n tebɣest d win yifen» yerna sbeggnen-t Dubins d Savage deg 1965.
Anida i d-yebda wugur
Asteqsi-a yezwar rulit. Deg 1656 Pascal yefka i Fermat ugur: sin n yimuraren ttḍeggiren kraḍ n zzhaṛ, yal yiwen yebda s 12 n yijiṭunen n usiḍen; aḍeggeṛ n 11 yessenkaz ajiṭun ɣer yiwet n tama, aḍeggeṛ n 14 ɣer tayeḍ. Sin yid-sen fran-t, Huygens, i yesslen yis-s seg tebṛat n umusnaw n tusnakt Pierre de Carcavi, yessiggez-it deg 1657 am wugur wis semmus n udlis amezwaru ɣef taprubabilit, s tririt war abeggen. Ḥdac yezmer ad yettwaḍeggeṛ s 27 n yiberdan, arbaṭac s 15 kan, ihi yal ajiṭun yettenkaz ɣer tama n umurar amezwaru 9 n tikkal seg 14, yerna tasemselt d-yezwaren, s 12 n yijiṭunen i yal yiwen, terra-t qrib 1 157 n tikkal s taprubabilit meqqren ad yerbeḥ kullec ugar n usexser n kullec. Lmaziyya n 2,70% d tamecṭuḥt aṭas, maca yiwet n tsemselt tesskan ayen txeddem deg waṭas n rrhun.

Rrehn n tebɣest n tidet
Deg yebrir 2004, Ashley Revell, d ilemẓi Aglizi, yezzenz qrib kullec ayen yesɛa, ula d llebsa-s, yewwi $135 300 ɣer Plaza deg Las Vegas. Deffir kra n rrhun imecṭaḥ, yessers azal akk ɣef uzeggaɣrrehnAzeggaɣRrehn s lexlaṣ imsawi ɣef 18 n wuṭṭunen izeggaɣen. S tefransist: rouge.Ɣer akk →, yiwet n tikkelt. TakurtibenkanTakurtTakurt tamecṭuḥt i yettwaḍeqqren deg ubrid mgal aqerru yettezzin. Tikurin n tura d ivorine neɣ d Teflon, 18–21 mm.Ɣer akk → teɣli ɣef 7 azeggaɣ, yeffeɣ s $270 600. Ɣef uḍebsi s sin yilmawenaḍebsiIlemTaxxamt tazegzawt tasuft ur yeṭṭif ula d yiwen n rrehn s lexlaṣ imsawi, n ddzina neɣ n tgejdit; d aɣbalu n lmaziyya n lkazinu. Daɣen: yiwen yilem, 0.Ɣer akk →, tuzzya-nni d taprubabilit n 47,37%, tkellef-as $7 121 s ulemmas, lmaziyya n 5,26% ɣef yiwen n rrehn. Lukan yebḍa-t ɣef rrhun n $10, iswi-nni ad yili qrib ur yettwaweḍ ara. Urar n tebɣest ur yettarra ara rrehn yelha; yettarra-t d awezlan akken yezmer.

Lxeṭṛ n uɣelluy war iswi
Ma yella turarem kan alamma texsrem kullec neɣ teḥbsem deffir N n tuzzyiwin, asteqsi yuɣal d «d acu i d taprubabilit ad yaweḍ ugerruj-iw ɣer yilem deg N n tuzzyiwin?». Ulac tasemselt tamedlant i yal N, maca isimulaturen n usmel-a ḥesben-tt: agerruj n $500 s $10 ɣef uzeggaɣ qrib werǧin yettɣelli deg 100 n tuzzyiwin (ddaw 1%), yettɣelli qrib 9% n wakud deg 500 n tuzzyiwin, qrib 95% n wakud deg 5 000. War alugen n usbeddi taprubabilit tettqarrab ɣer 100%, d wagi i d lqem n uɣawas aɣezfan n lmaziyya n lkazinutusnaktLmaziyya n lkazinuAḥric n yal rrehn i teṭṭef lkazinu s ulemmas: 2,70% deg rulit tawrupit.Ɣer akk →.
- p10 −$500
- p25 −$500
- azal n tlemmast −$500
- p75 +$0
- p90 +$350
Amlili deg uɣawas aɣezfan: alugen n wuṭṭunen imeqqranen deg rulit
Acḥal ara yeṭṭul, d wacḥal ara yezwir
Sin n yigmaḍ iqburen nniḍen rran-d ɣef yisteqsiyen i ttesteqsayen yimuraren s tidet. War iswi, rrhun ur nettbeddil s lexlaṣ imsawi ṭṭulen s ulemmas 37 n tuzzyiwin i yal aferdis n ugerruj ɣef uḍebsi awrupi d 19 ɣef umarikani, acku yal tuzzya tettawi 1/37 n uferdis s ulemmas (1/19 ɣef uḍebsi amarikani): 100 n yiferdisen ṭṭulen 3 700 n tuzzyiwin s ulemmas, ɣas akken azgen n tɣimiyin am tigi fukkent deg 3 134 (walit Teɣzi n tɣimit d ssuma-ines). Yerna akken yebɣu yili ugerruj meqqer, taprubabilit ɣef uḍebsi awrupi ad yili umurar yiwet n tikkelt s k n yiferdisen n rrbeḥ d (18/19)ᵏ. D 95% i yiwen uferdis d 58% i mraw, maca ulac agerruj, akken yebɣu yili d aqeɛɛar, i d-yettaken taprubabilit n wazgen ad yili umurar yiwet n tikkelt s 13 n yiferdisen n rrbeḥ; ɣef uḍebsi amarikani taprubabilit d (9/10)ᵏ, tettṣubbu ddaw wazgen deg 7 n yiferdisen.
Teɣzi n tɣimit d ssuma-inesRulit tamarikanit: aḍebsi d yilugan
Agerruj i taprubabilit n wazgen
Qelbet asteqsi: acḥal i ilaq ad d-tawim akken ad tesɛum ma drus taprubabilit n wazgen ad terbḥem azal yettwasbedden uqbel ad texsrem kullec? I rrbeḥ amecṭuḥ, mačči aṭas. I win meqqren ugar, agerruj ilaqen yettali s tɣawla, yerna seg yiwet n tnaddit ulac agerruj i yekfan, acku ula d win ur nfukk ara yettak ddaw n taprubabilit n wazgen ad yili yiwen yiwet n tikkelt s rrbeḥ-nni. Taylor (2021) yenna-t s wudem nniḍen: ɣef uḍebsi amarikani, akken ad tesɛum taprubabilit n wazgen ad tawḍem ɣer 100 n yiferdisen, ilaq ad tebdum s 94, ad tɣamrem s 94 akken ad terbḥem 6. Ɣef uḍebsi awrupi ad tesrem 88.
Tasirt n leqdic
Fernet ayen i tebɣam ad txedmem. Ma yella iswi d rrbeḥ yettwasbedden, rhent aṭas, drus n tikkal. Ma yella iswi d tameddit taɣezfant, rhent drus, qeblet belli lmaziyya ad tawi 2,70%-ines seg umḍan n rrhun meṛṛaidrimenAmḍan n rrhun meṛṛaTamerna n yidrimen yettwarhen deg yiwet n tɣimit neɣ deg yiwen wakud, s rrbeḥ i yettuɣalen yettwarhen. Daɣen: handle, action.Ɣer akk → ameqqran. Ma yella iswi d sin, ilaq yiwen ad yefk abrid, s umata d iswi.
Tasemselt
Isteqsiyen
MartingaletastratijitMartingaleAnagraw n usnerni i yessneggmen rrehn deffir yal lexsara. Walit taggayt n tstratijit i wayen i yettxemmem d wayen ur yettxemmim ara.Ɣer akk → tessenqas-it i tɣimiyin tiwezlanin, tessali-t aṭas i tɣezfanin. Rrehn ur nettbeddiltastratijitRrehn ur nettbeddilRrehn n yiwen wazal deg yal tuzzya. D aswir ɣer wacu i yettwaserwas yal anagraw n usnerni.Ɣer akk → s uferdis meqqren d abrid n tidet i usenqes-is.
Tasemselt d-yezwaren d tin n lexlaṣ imsawi. I rrhun s tavaryans meqqren, aɣelluy yesɛa taprubabilit meqqren s rrhun imecṭaḥ, iswi yettwaweḍ s wudem yettneggizen; sseqdcet tamsiḍent.
Yal tikli ɣer yiswi tesɛa taprubabilit drus cwiṭ n yal tikli ɣer uɣelluy; assaɣ yettwasgat i yal tikli.
Urar s tusnakt
Ɛerḍet-tent s yiman-nwen qbel. Yal tifrat tettwaffer; ldit-tt mi ara tilim twejdem.
Tesɛam $100 u tebɣam $1 000, s rrehn ɣef uzeggaɣrrehnAzeggaɣRrehn s lexlaṣ imsawi ɣef 18 n wuṭṭunen izeggaɣen. S tefransist: rouge.Ɣer akk → kan. Aɣawas amezwaru: rhent $1 yal tikkelt. Aɣawas wis sin: rhent ayen meṛṛa i tesɛam ar ad tɛeddim $500, syin ayen yettusran kan akken ad tawḍem $1 000. Anwa aɣawas yelhan ugar, s wacḥal?
Sken-d tifrat
Tiririt Aɣawas wis sin, s waṭas. Yettawweḍ ɣer $1 000 qrib 9,0% n wakud, qrib 10%-nni n lḥeqq. Aɣawas amezwaru yeddu qrib 7 n tikkal deg 10²².
Deg wurar n lḥeqqtusnaktUrar n lḥeqqUrar anda ulac win ɣur-s lmaziyya: yal rrehn azal-is yettwaṛǧan d ilem.Ɣer akk →, ad tawḍem $1 000 seg $100 yiwet n tikkelt deg mraw, akken yebɣu yili wayen txeddmem, acku azal alemmas n yedrimen-nwen yeqqim ɣef $100.
Lmaziyya teṭṭef 2,70% n yal rrehn, ihi ma drus wayen trehnem s umata, ad teqqimem qrib yiwet deg mraw. Aɣawas wis sin yesbadu ayen deg kra n rrhun: $100 yuɣal d $200, $400, $800, syin $200 qudden. Yeddu qrib 9,0% n wakud. Aɣawas amezwaru yesra igiman n rrhun qbel ad yekfu wbrid, u lmaziyya, tamecṭuḥt ɣef yal yiwen, temrennu ar uɣelluy qrib yettwaḍemnen.
D agmuḍ n Dubins–Savage s talɣa-s tafessast akk (Epstein, 2013): deg wurar i yesmenyafen lkazinu, rhent ayen akk i tesrem, drus n tikkal akken tzemrem.
Tesɛam $500 u tebɣam $1 000, ad tḥebsem mi ara ten-tawim. Tefrenem yiwet n tewsit n rrehn u tettɛawadem-tt ar ad terbeḥ yiwet n tikkelt neɣ ad fakken yedrimen. Anta tawsit i yettaken tagnit yelhan akk?
Sken-d tifrat
Tiririt Yiwen n rrehn n $500 ɣef uzeggaɣ: 48,6%. Yal aɣawas i yebḍan idrimen ɣef rrhun imecṭaḥ d win n diri ugar.
Fernet yal adrim n rrehn akken yiwen n rrbeḥ ad yeqqed: $30 ɣef yiwen wuṭṭunrrehnYiwen wuṭṭunYiwen wuṭṭun kan, ixelleṣ 35:1.Ɣer akk → yerbeḥ $1 050, $60 ɣef sin wuṭṭunenrrehnSin wuṭṭunenSin wuṭṭunen yemyuḍanen, ixelleṣ 17:1.Ɣer akk → yerbeḥ $1 020, akka akka. Syin ḥesbet taprubabilit ad yerbeḥ ma drus yiwen n rrehn qbel ad fakken yedrimen. Sṭac n rrhun n $30 ɣef yiwen wuṭṭun xesren akk s tprubabilit n (36/37)¹⁶ = 64,5%, ihi ttawḍen ɣer $1 000 35,5% n wakud.
Tafelwit tesskan-d yal rrehn. Azeggaɣ d netta i yelhan akk acku yettawweḍ s yiwen n rrehn, ihi lmaziyya tettwaxelleṣ yiwet n tikkelt, ɣef $500. Sin yizirigenrrehnSin yizirigenSḍis n wuṭṭunen deg sin yijerriḍen yemyuḍanen, ixelleṣ 5:1. S tefransist: sixain.Ɣer akk → d wis sin acku yesra kraḍ kan. Yiwen n rrehn ɣef ddzinarrehnDdzina1–12, 13–24 neɣ 25–36, ixelleṣ 2:1.Ɣer akk → d win n diri akk, s tprubabilit n 12/37; ula ma yettwaurar s yiferdisenidrimenAferdisRrehn agejdan s wacu i yettxeddem unagraw neɣ amurar. Inagrawen n usnerni ttwaglamen s yiferdisen akken ad ilin i yal ṭṭabla.Ɣer akk → n $250 ar ad tawim $1 000 neɣ ugar, ddzina tettawweḍ 46,4% n wakud kan.
Bollman (2024) yebna tafelwit-nni yiwet i uḍebsi amarikani. Ajerriḍ-is n ddzina yesɛa tuccḍa: ilaq ad yili d 12/38 = 31,6%.
rrehnadrim n rrehn × amḍan n rrhuntaprubabilit n uwaḍ ɣer $1 000Yiwen wuṭṭun$30 × 1635,5%Sin wuṭṭunen$60 × 835,9%Izirig$90 × 534,5%Tiɣmert$125 × 436,7%Sin yizirigen$166, $166, $16841,2%Ddzina$500 × 132,4%Azeggaɣ$500 × 148,6%Trehnem yiwen n uferdis ɣef uzeggaɣ, tuzzya deffir tuzzya, s ugerrujidrimenAgerrujAkk idrimen yettwaǧǧan i wurar. Asefrek n ugerruj d tagrut: acḥal seg-s ara tesrem i yal rrehn d yal taɣimit.Ɣer akk → ur nettfakka ara. Deffir tuzzya tamezwarut, tesɛam yiwen n uferdis n rrbeḥ neɣ yiwen n lexsara. Acḥal d taprubabilit ad tuɣalem yiwet n tikkelt ɣer umsawi s tidet?
Sken-d tifrat
Tiririt 36 deg 37, 97,3%. Ɣef uḍebsi amarikani d 36 deg 38, 94,7%.
Ma terbeḥ tuzzya tamezwarut (18 n tikkal deg 37), tesɛam yiwen n uferdis n rrbeḥ, u lmaziyya tjebbed yal taɣimit war taggara ɣer wadda, ihi ɣas ma ɛeṭṭlen, ad tɛeddim ɣef umsawi: d tidet yettwaḍemnen. Ma texser (19 n tikkal deg 37), ilaq ad d-terrem yiwen n uferdis, u taprubabilit ad tilim yiwet n tikkelt yiwen n uferdis zdat d 18/19 (walit tafelwit nnig-a).
Akk: 18/37 + 19/37 × 18/19 = 18/37 + 18/37 = 36/37.
S umata, taprubabilit d 1 ma nekkes amgired gar tprubabilit n rrbeḥ d tin n lexsara n tuzzya: 1 − 1/37 ɣef uḍebsi awrupi, 1 − 2/38 ɣef win amarikani. Deg wurar war ilemaḍebsiIlemTaxxamt tazegzawt tasuft ur yeṭṭif ula d yiwen n rrehn s lexlaṣ imsawi, n ddzina neɣ n tgejdit; d aɣbalu n lmaziyya n lkazinu. Daɣen: yiwen yilem, 0.Ɣer akk → amgired d ilem u taprubabilit d 1: tanqiḍt tettuɣal yal tikkelt ɣer umsawi. Epstein (2013) yefka-d alugen amatu.
Tamsalt n Pascal n 1656: sin yimuraren ḍeqqren kraḍ n zzhaṛ, yal yiwen yebda s 12 n yijiṭunen n leḥsab. Yal 11 tessmutti ajiṭun ɣer umurar amezwaru, yal 14 tessmutti yiwen ɣer wis sin; tigrin nniḍen ur ttwaḥsabent ara. Acḥal d taprubabilit ad yerbeḥ umurar amezwaru 24-nni meṛṛa? U ma yella trehnem deg wadeg-is 1 n uferdis ɣef uzeggaɣ yal tuzzya mgal amdakkel yuɣalen d lbanka, 12 n yiferdisen yal yiwen, acḥal d taprubabilit ad terbḥem 24-nni meṛṛa?
Sken-d tifrat
Tiririt Amurar amezwaru yerbeḥ qrib 1 157 n tikkal deg 1 158. Kunwi, ɣef uzeggaɣ, ad terbḥem 24-nni n yiferdisen qrib 34% n wakud kan.
Kraḍ n zzhaṛ ttak-d 11 s 27 n tarrayin d 14 s 15 n tarrayin, ihi yal ajiṭun yettwasmuttin yettruḥ ɣer umurar amezwaru 27 n tikkal deg 42, 9 n tikkal deg 14. Imi yal tama tebda s 12, taprubabilit n tuṭṭfa n kullec d 1/(1 + r¹²), anda r d assaɣ n tprubabilit n tama nniḍen ɣef tin-nwen.
I umurar amezwaru r = 5/9, u (5/9)¹² ≈ 0,00086, ihi taprubabilit d qrib 0,99914: assaɣ n 9¹² ɣef 5¹², neɣ 282 429 536 481 ɣef 244 140 625, qrib 1 157 ɣef 1. Huygens yessuffeɣ-d imḍanen-a s tidet deg 1657.
Ɣef uzeggaɣ, r = 19/18 s ssebba n yilem, u (19/18)¹² ≈ 1,913: taprubabilit-nwen d 1/2,913 ≈ 34,3%. Aṣurdi yili yettak-d 50%. Lmaziyya n 2,70% ɣef yal rrehn temrennu, deg waṭas n rrhun i yettusran, ar umgired n 16 n tenqiḍin.
Taḍsa i usgunfu

Urar n tebɣest d win yifen. Yettfakk daɣen s tɣawla.
Iɣbula
- Feller, W. An Introduction to Probability Theory and Its Applications, Vol. 1.
- Epstein, R. A. The Theory of Gambling and Statistical Logic, 2nd ed.
- Taylor, D. G. Games, Gambling, and Probability: An Introduction to Mathematics, 2nd ed.
- Carcavi, P. de. Tabṛat i Huygens, 28 ctembeṛ 1656, ɣef wugur i yefka Pascal i Fermat.
- Huygens, C. De Ratiociniis in Ludo Aleae.
- Ethier, S. N. The Doctrine of Chances: Probabilistic Aspects of Gambling.
- Reuters. “Briton bets it all on roulette spin, and wins.”
- Las Vegas Sun. “Man wagers life’s worth.”