Tanarit n rulit · Tanarit · Tarrayt · 7 tsd

Tasleḍt n tigezmin

Leɛyub n tfizikt ttnalen tixxamin yemlalen akk, ihi sekydet tigezmin n uḍebsi, mačči uṭṭunen yiwen yiwen kan.

Tiririt tawezlant

Sdukklet 37 n texxamin d tigezmin yemlalen u serwset tikkal yettwalan d wayen yettwaṛǧan i yal tagzemt. Amyal n tidet s umata yettban am yiwet neɣ snat n tgezmin yemlalen yeḥman deg tegrummiwin timanayin.

tigezmin timagnutin
6 n tgezmin n 6–7 n texxamin
azal n ukayad
z i yal tagzemt
asentem
tagrumma tis snat
acuɣer
leɛyub d ayen n tfizikt, ayen n tfizikt d adigan

Tarrayt

Bḍut aḍebsi ɣef tigezminaḍebsiTagzemtAḥric n texxamin yemmeḍfaren ɣef uḍebsi, mačči d tagrumma ɣef tfelwit.Ɣer akk → yemlalen, s umata sḍis n tgezmin n sḍis neɣ sa n texxaminibenkanTaxxamtYiwet seg 37 n texxamin s wuṭṭunen ɣef uqerru yettezzin. Daɣen: slot, cup.Ɣer akk →, s tuddsa n uḍebsi mačči s win n tfelwit n rrhunibenkanTafelwit n rrhunAẓeṭṭa n rrhun yettwarun ɣef ṭṭabla. Daɣen: ṭṭabla, tajellabt, aceṭṭiḍ.Ɣer akk →. I yal tagzemt n k n texxamin, tikkal yettwaṛǧan d n·k/37 u abeɛɛed alugan (SD)tusnaktAbeɛɛed aluganAẓar amkuẓ n tavaryans; ameccaq n umata gar ugmuḍ d wazal yettwaṛǧan.Ɣer akk → d √(n·p·(1−p)) s p = k/37. Ḥesbet z = (ayen yettwalan − ayen yettwaṛǧan)/σ i yal tagzemt. Tagzemt sennig n +2 tesɛa azal n tmuɣli tis snat; sennig n +3, deg snat n tegrummiwin timanayin, tesɛa lmeɛna.

tagzemt (tuddsa n uḍebsi)tixxaminkyettwaṛǧan deg 3 000 n tuzzyiwinσ
A0 32 15 19 4 21648620,2
B2 25 17 34 6 27648620,2
C13 36 11 30 8 23648620,2
D10 5 24 16 33 1648620,2
E20 14 31 9 22 18648620,2
F29 7 28 12 35 3 26756821,5
Yiwen n ubeṭṭu yettwassnen. Fernet-t send tamuɣli ɣer yisefka; asembiwel n tlisa deffir waya d ugur n userwes aṭas n tikkal.

Aḍebsi n rulit

Acuɣer tigezmin

Ikayaden n yiwet n texxamt sɛan 37 n tegnatin ad d-fken alɣu n lɣelṭ, u tazmilt d tafessast deg yal yiwen. Ikayaden n tigezmin sɛan sḍis n tegnatin u tazmilt tettemyernay seg texxamt ɣer tin yemlalen yid-s. Mṣadan daɣen d tfizikt: aḍebsi yeknan yettaǧǧa takurtibenkanTakurtTakurt tamecṭuḥt i yettwaḍeqqren deg ubrid mgal aqerru yettezzin. Tikurin n tura d ivorine neɣ d Teflon, 18–21 mm.Ɣer akk → ad teǧǧ abrid ugar seg tama yuɛlayen, ayen yesmenyafen tagzemt; lḥiḍ n texxamtibenkanLḥiḍ n taxxamtLḥiḍ n wuzzal gar snat n texxamin ɣef uḍebsi.Ɣer akk → yerxan neɣ yeknan ibeddel aneggez n texxamin i t-yezzin; abrid n tkurtibenkanAbrid n tkurtAsaru deg tama n uḍebsi anda tettazzal tkurt send ad tesqerdec, ad teɣli. Daɣen: abrid afellay.Ɣer akk → yeqdmen yesnulfuy-d tamnaḍt n uɣelli i yesmenyafen tixxamin yellan ddaw-s deg uɣelli, ayen yettemfasayen ɣef tegzemt tehrawant s urured n uqerru yettezzinibenkanAqerru yettezzin (rotor)Aḥric n uḍebsi yettezzin i yeṭṭfen tixxamin.Ɣer akk → yettbeddilen s ttawil. Ula d yiwen seg leɛyub-a ur yesmenyaf yiwet n texxamt iman-is.

Tikkal n tigezmin, 3 000 n tuzzyiwin (tasimulasyunt, aḍebsi imsawi)azal z
A
+0,4
B
−1,1
C
+1,6
D
−0,3
E
+0,8
F
−1,4
azal z
01,503
Teɣzi n ufeggag tesskan |z| mgal asqif n 3. Akk deg uhuzzu n tegnit. Amyal n tidet n tegzemt ad yerr yiwen ufeggag sennig n 3 deg snat n tegrummiwin yemgaraden.

Arured n uqerru yettezzinTafizikt n uḍebsi n rulit

Tigezmin yettembiwilen

Tilisa yettwasbedden zemrent ad bḍunt tagzemt yeḥman ɣef snat n tgezmin u ad tt-ssefsin. Tarrayt nniḍen tessembiwil asfaylu n k n texxamin ɣef uḍebsi, tessiḍin z deg yal yiwet seg 37 n yimukan, u tettnadi ɣef wazal ameqqran. Azal ameqqran n 37 n yizalen z yeqqnen ma yella uḍebsi imsawi s umata d azal n 2,2 ɣer 2,5, ihi azal ameqqran n usfaylu yettembiwilen ddaw n 2,5 d ahuzzu n tegnit, u talast n lwelha tuli s wudem-nni, azal n 3,5.

Seg tegzemt ɣer rrehn

Ma tettwasentem tegzemt teḥma, rrehn n tbiɛa d lǧiranrrehnLǧiranYiwen wuṭṭun d snat n texxamin ɣef yal tama-s ɣef uḍebsi, semmus n yijiṭunen ɣef yiwen wuṭṭun.Ɣer akk → ɣef tlemmast-is neɣ tagrumma n rrhun ɣef yiwen wuṭṭunrrehnYiwen wuṭṭunYiwen wuṭṭun kan, ixelleṣ 35:1.Ɣer akk → yettwasersen s ufus ɣef-s. Akayad n rrbeḥ d afmiḍi n uɣelli n tegzemt mgal lexlaṣidrimenLexlaṣAyen i d-yettak rrehn i yerbḥen, yettwanna «X ɣef 1» nnig rrehn i d-yettuɣalen.Ɣer akk →: tagzemt n sḍis n texxamin ilaq ad teɣli ugar n 6/36 = 16,7% n tikkal (yettwalan, yettwaɛawden) akken sḍis n yijiṭunenidrimenAjiṭunTamatart i d-yemmalen azal yettwasbedden, yettwasersen ɣef tfelwit akken ad yili rrehn. Daɣen: check.Ɣer akk → ɣef yiwen wuṭṭun ad wwḍen ɣer ulac rrbeḥ ulac lexsara, mgal 16,2% imsawi. Amgired d azgen n tenqiḍt n ufmiḍi, d ayen i yettaǧǧan asentem-is yesra timerwin n yigiman n tuzzyiwin.

Tiddi n tegrumma

Amesleḍ

Amesleḍ n umyal n uḍebsi deg usmel-a yeqbal tabdart n tuzzyiwin, yessiḍin chi-square, u yesskan aḍebsi am tkarḍa n tezɣelt s yizalen z n tigezmin, s ubeṭṭu n ufella d amezwer. Yessexlaḍ daɣen isefka-nwen akken ad d-yesken amek ttbanent tidaddanin-nni ma yella uḍebsi imsawi, d ddwa yezrben akk mgal tamuɣli n tmudmin.

Akayad χ² (chi-square)

Tasemselt

E(tagzemt) = n·k/37
σ = √(n·p·(1−p)), p = k/37
z = (O − E)/σ

Isteqsiyen

Acḥal n tgezmin ara sseqdceɣ?

Sḍis d amagnu. Ma drus, tessruḥem telqayt; ma aṭas, tessruḥem tazmert. Fernet uqbel.

Ma yella snat n tgezmin yemlalen yulin akk?

Sdukklet-tent u ḥesbet z i tegzemt yettwasdukklen. Lɛib n tidet s waṭas yettili ɣef talast.

Tafelwit n rrhun tesɛa azal?

Ala. Tigezmin d tigezmin n uḍebsi. DdzinatrrehnDdzina1–12, 13–24 neɣ 25–36, ixelleṣ 2:1.Ɣer akk → d tigejdarrehnTagejditTnac n wuṭṭunen deg yiwet n tgejdit tubdidt n tfelwit, ixelleṣ 2:1.Ɣer akk → mačči d tigezmin.

Taḍsa i usgunfu

Leɛyub d ayen n tfizikt. Ayen n tfizikt d adigan. Sekydet tigezmin.

Leɛyub d ayen n tfizikt. Ayen n tfizikt d adigan. Sekydet tigezmin.

Iɣbula

  1. Barnhart, R. T. Beating the Wheel. Lyle Stuart, 1992.
  2. Pearson, K. “On the criterion that a given system of deviations from the probable…” Philosophical Magazine 50(302), 1900.
yettwasenqed 2026-09-28tamudemt: tawrupit, yiwen yilemtarrayt ↗iɣbula ↗