Tanarit n rulit · Tanarit · Tarrayt · 7 tsd

Taɣuri n umezruy n tuzzyiwin yettwasuffɣen

Aṭas n yimsedduyen srid ssuffuɣen amazray meṛṛa n tuzzyiwin. Ha-t-an amek ara t-teɣrem, amek ara t-tessizdgem, d wayen i yezmer d wayen ur yezmir ara ad awen-t-id-yini.

Tiririt tawezlant

Amazray n tuzzyiwin d tabdart n yigmaḍ s wakud n yal yiwen, s waṭas i yal ṭṭabla. D tanga tazegzawt n tesleḍt n umyal ma yella, u ma yella kan, yessekna-d yiwen uqerru n uḍebsiibenkanAqerru n uḍebsiYiwen unamek d rotor: aḥric yettezzin i yeṭṭfen uṭṭunen.Ɣer akk → deg yiwen n wakud war aḥraz. Tuget ur xeddmen ara aya, u tuget-nsen wezzilen aṭas.

teɣzi tamagnut yettwasuffɣen
500–10 000 n tuzzyiwin
ayen ilaqen i ukayad yenfaɛen
10 000+ seg yiwen uqerru
urti agejdan ixuṣṣen
tamagit n uqerru n uḍebsi
aseqdec yelhan akk
ad tlemdem amek yettban uhuzzu n tegnit

Ayen yellan deg umazray

Akud (azemz d usrag), isem n ṭṭabla, agmuḍ (0–36), tikwal isem n ukrupi d usulay n tunnḍa. D aseklas n wayen yura uqeddac n wurar, ihi d uṣlib. Ayen ur yesɛi ara s waṭas d tamagit n uqerru yettezzinibenkanAqerru yettezzin (rotor)Aḥric n uḍebsi yettezzin i yeṭṭfen tixxamin.Ɣer akk → n tidet yellan ɣef ṭṭabla-nni deg wakud-nni, d ayen i tesra tesleḍt n umyal, acku iqerra ttwabeddlen gar tqebcinibenkanTaqbuctAḥric n berra n uḍebsi ur nettembiwil: iri n usɣar neɣ n tɣawsa yemxalaḍen i yeṭṭfen abrid n tkurt d tama yeknan, anda yettezzi uqerru.Ɣer akk →.

Asizdeg n yisefka

Senqdet ma llan wakuden n uḥbas (aḥraz, amdal), isulayen n tunnḍiwin yettwaɛawden, igmaḍ beṛṛa n 0–36 (00 ɣef ṭṭabla tamarikanit, tuzzyiwin n ukayad), d yibeddilen deg ubeddel n yikrupiyen i yezmren ad d-sbeggnen abeddel n uqerru. Bḍut isefka d iḥricen deg yal aḥbas yugaren kra n yisragen; ḥesbet iḥricen ahat d iḍebsiyen yemgaraden. Ma yella isem n ṭṭabla d asulay kan, ḥesbet belli aqerru yettwabeddel ma drus yal ayyur.

asenqedacuɣertigawt
aḥbas > kra n yisragenahat aḥraz neɣ abeddel n uqerrubḍut d iḥricen
abeddel n yikrupiyend lɛada; tikwal yemṣada d ubeddel n uqerruarut-t, ur t-ttebḍut ara
igmaḍ beṛṛa n 0–36anaw n ṭṭabla ur nṣeḥḥa ara neɣ isefka n ukayadkkset
tunnḍiwin yettwaɛawdentuccḍa n usifeḍkkset ayen yettwaɛawden
afmiḍi uṣlib 48,65 / 48,65 / 2,70ifulki aṭas akken ad yili d tidetsenqdet ma d isefka yettwasnulfan
drus n tuzzyiwin i yal aḥric< 1 000akayad ur yezmir ara ad yettwaselkem; sdukklet ma yella aqerru d yiwen s tidet kan

Aselkem n yikayaden

I yal aḥric: chi-square ɣef 37 n texxaminibenkanTaxxamtYiwet seg 37 n texxamin s wuṭṭunen ɣef uqerru yettezzin. Daɣen: slot, cup.Ɣer akk → (df 36), izalen z n tigezminaḍebsiTagzemtAḥric n texxamin yemmeḍfaren ɣef uḍebsi, mačči d tagrumma ɣef tfelwit.Ɣer akk → s tuddsa n uḍebsi, d ukayad abinumyal i yal taxxamt i ɣef tesɛim ccekk send tamuɣli. Syin sexelḍet igmaḍ deg uḥric u ɛiwdet aselkem: tidaddanin yettwaxelḍen d tamuɣli n umsawi s tiddi-a n tegrumma swaswa, u ma yella tidaddanin-nwen n tidet ur llint ara s wudem iban beṛṛa n tlisa n tid yettwaxelḍen, ur d-tufim acemma. Amesleḍ n umyal n uḍebsi yexeddem aya deg yiminig.

Ayen i yezmer ad d-yaf uḥric n 2 000 n tuzzyiwin (tazmert 80%)afmiḍi n uɣelli n texxamt
1/37 (imsawi)
ulac
1/30
≈ 50% n tikkal
1/25
ih
1/20
yettban akk
1/35 (anaw yettaken rrbeḥ)
ala
afmiḍi n uɣelli n texxamt
01,50yettban akk
Ifeggagen sskanen tazmert n tifin deg uḥric n 2 000 n tuzzyiwin. Taxxamt n 1/35 tesra azal n 70 000 n tuzzyiwin. Amyal yettaken rrbeḥ yella ddaw n telqayt n yal amazray yettwasuffɣen.

Akayad χ² (chi-square)Aḍebsi n rulit

Ayen ara d-tafem

Ahuzzu n tegnit. Uṭṭunen yeḥmanlexrafaUṭṭun yeḥmanUṭṭun i d-yeffɣen ugar n wayen yettwaṛǧan melmi kan. Ɣef uḍebsi imsawi ur d-yettbeggin acemma.Ɣer akk → s 13–15 n tikkal i yal 300 n tuzzyiwin, tigezmin s ±1,5 sigma, chi-square azal n 36 ± 8. Tikwal aḥric s p < 0,05, d ayen i yexeddem yiwen n uḥric seg ɛecrin. Ḥesbet-it d ssebba i tmuɣli ɣer uḥric d-iteddun n yiwet n ṭṭabla, u ṛǧut ad yenger. Deffir tnac n yimazrayen, ad tlemdem amek tettban tegacurt s tiddi n tegrumma n kra n yigiman, d ayen yenfaɛen akk i tezmer Tanarit ad t-tesselmed.

Acu i nfeɛen yimazrayen

Aserwes n wayen i d-yenna ukrupi d useklas. Aktazal n urured (tuzzyiwin deg usrag) i usiḍen n lexsara yettwaṛǧan. Almad n wugur n wass n tlalittusnaktUgur n wass n tlalitAcḥal n yimdanen i ilaqen send ad yili, s tprubabilit, sin i yesɛan yiwen wass n tlalit, neɣ acḥal n tuzzyiwin send ad d-yuɣal yiwen wuṭṭun. Ɣef uḍebsi n 37 n texxamin, 8 n tuzzyiwin qadrent akken taprubabilit ad tili ugar n uzgen.Ɣer akk →, n teɣzi n yizrar d ubeṭṭu n wuṭṭunen yeḥman ɣef yisefka n tidet. Abni n uḥulfu i yessellken idrimen: tamudemt deg 500 n tuzzyiwin mačči d tamudemt. U, s tiẓri, d asebter amezwaru n tkerrast n umyal ara yerr uḥraz n tura ur nesɛi azal send ad teččar.

Taprubabilit n yizrar deg rulitUgur: aḍebsi n wass n tlalit

Isteqsiyen

Zemreɣ ad d-awiɣ amazray n uḍebsi n tzeqqa n lkazinu?

Tidrit. Tizeqqiwin sskanent 20 n wuṭṭunen u ḥerrzent wiyaḍ i yiman-nsent.

Acuɣer imsedduyen ssuffuɣen amazray?

I tefrawant, u acku imuraren ssutuṛen. Ur asen-yesqam acemma ɣef uḍebsi yettwaḥerzen.

Anwa akayad d amezwaru?

Chi-square i uḥric meṛṛa. Ma ur d-yenni acemma, ḥebset.

Taḍsa i usgunfu

Isefka d tidet. Aḍebsi i d-glamen ahat ulac-it dayen.

Isefka d tidet. Aḍebsi i d-glamen ahat ulac-it dayen.

Iɣbula

  1. Pearson, K. “On the criterion that a given system of deviations from the probable…” Philosophical Magazine 50(302), 1900.
  2. Barnhart, R. T. Beating the Wheel. Lyle Stuart, 1992.
yettwasenqed 2026-09-28tamudemt: tawrupit, yiwen yilemtarrayt ↗iɣbula ↗