Amezruy d yidles · Tiɣbula · 5 tsd

Amezruy n rulit

Amezruy n rulit yezga-d deg tarmit n tfizikt ur neddi ara, deg tzeqqa n wurar n Paris, ɣer sin watmaten deg tmdint n waman iḥman n Lalman, ar lkazinu i yerran yiwet n texxamt tazegzawt d alugen n Urupa.

tugna: aḍebsi n tasut wis 19 deg Bad Homburg, unuɣ yettwagezmen ɣef wuzzal
iferdisen
44
tanzagt
1654–2026
yiwen ubeddel i yelhan i umurar
1843, yiwen yilem
abeddel aneggaru
2016, aḍebsi s kraḍ yilmawen

Uqbel aḍebsi

Llsas
  1. 1654

    Pascal d Fermat: ugur n tneqqiḍin; azal yettwaṛǧan.

    Azal yettwaṛǧan deg rulit
  2. 1655
    Aḍebsi war iswi

    Blaise Pascal, mi yettnadi ɣef tmacint n umussu ur nfennu, yebna aḍebsi yettezzin s ttawazun. Tamacint ur teddi ara; aḍebsi yeqqim d allal yettezzin qrib war aḥukku, yettban d agacuran.

    Blaise Pascal: tamucuha n uḍebsi n rulit
  3. 1657

    Huygens yessufeɣ-d adlis amezwaru ɣef wazal yettwaṛǧan.

  4. 1713

    Jakob Bernoulli, Ars Conjectandi: alugen n wuṭṭunen imeqqranen.

    Amlili deg uɣawas aɣezfan: alugen n wuṭṭunen imeqqranen deg rulit
  5. Iseggasen 1740
    Roly-poly d E.O.

    Ixxamen n wurar n Ingliz zzin iḍebsiyen s texxamin tiyugin d tiryanin. Uraren-a ttwagedlen aṭas n tikkal, ayen yessawḍen tiwsatin-nsen ɣer Urupa.

    Anwa i d-yesnulfan rulit? Aẓar n rulit
  6. 1754

    d’Alembert yessufeɣ-d tuccḍa i yettwasemman syin ɣer sdat s yisem-is am unagraw.

    Tastratijit D'Alembert
  7. 1758

    Faransa Tamaynut (Quebec) tegdel zzhaṛ, hoca, faro d «roulette»: d yiwen seg yisemmaden imezwura n yisem-a i wurar n lqmer.

  8. Iseggasen 1760

    «Martingale» tekcem imawalen n tefransist d awal n lqmer.

    Tastratijit Martingale

Urar

Rulit tban-d, teṭṭef tamurt
  1. 1796
    Paris, Palais-Royal

    Ungal La Roulette n Jaques Lablée yeglem-d aḍebsi s snat n texxamin n lkazinu, 0 d 00, deg uxxam n wurar deg Palais-Royal. D aglam ummid aqdim akk n wurar atrar.

    Rulit deg tsekla
  2. Iseggasen 1800

    Iḍebsiyen imarikaniyen rnan taxxamt n yigider: kraḍ n wuṭṭunen i lkazinu.

    Rulit tamarikanit: aḍebsi d yilugan
  3. 1837

    Faransa tegdel lkazinu; urar iɛedda ɣer temdinin n waman iḥman n Lalman.

  4. 1841

    Atmaten Blanc ṭṭfen turagt n Bad Homburg.

    François Blanc
  5. 1843
    Bad Homburg

    François d Louis Blanc ldin lkazinu deg tmdint-nni n waman iḥman n Lalman, kksen ilem wis sin. Aḍebsi s yiwen yilem yebḍa lmaziyya n lkazinu ɣef sin, yejbed imuraren seg tmdinin nniḍen.

    Bad Homburg d lkazinu n yimdinen n waman iḥman
  6. 1863
    Monte Carlo

    Mi yettwagdel lqmer deg Lalman meṛṛa, Blanc yeṭṭef lkazinu n Munaku i yellan deg uɣbel. Monte Carlo tuɣal d tamudemt n rulit tawrupit; yiwen yilem d alugen-is.

    Rulit n Monte Carlo
  7. 1866

    Dostoevsky, Amqemmer.

    Roulettenburg n Dostoevsky
  8. 1868

    Abrid n tmacint seg Nice ar Monte Carlo.

    Casino de Monte-Carlo
  9. 1869

    Monaco tekkes tabzert ɣef wedrim n uxeddim.

  10. 1872

    Prussia tmedel lkazinu n Lalman.

Imuraren d yikayaden

Aɣlab n uḍebsi, d ukayad-is
  1. Iseggasen 1870

    Labouchère yerra anagraw n usefsex d win yettwassnen deg London.

    Tastratijit Labouchère
  2. qrib 1880
    Aḍebsi n Jagger

    Joseph Jagger, amseṭṭeṛ n yiceṭṭiḍen seg Yorkshire, yessaru-d igmaḍ n yiḍebsiyen n Monte Carlo u yerhen ɣef wuṭṭunen i d-yeffɣen aṭas. Yerbeḥ aṭas n yedrimen; lkazinu tesmutti iḍebsiyen-is, syin tbeddel-iten.

    Joseph Jagger: tastratijit n rulit deg Monte Carlo
  3. 1891
    Argaz i yesserẓen lbanka

    Charles Wells yessuffeɣ ijiṭunen n ṭṭabla aṭas n tikkal deg kra n wussan, ayen i d-yessulin tizlit n music-hall. Inadiyen ur d-ufin ara anagraw, ala zzher, syin lɣecc deg wadeg nniḍen.

    Argaz i yesserẓen lbanka
  4. 1900

    Pearson yessufeɣ-d akayad χ² s yisefka n tuzzyiwin n Monte Carlo.

    Akayad χ² (chi-square)
  5. 1907

    Faransa terra lkazinu d asaḍuf tikkelt nniḍen deg temdinin n waman iḥman d tid n yiri n lebḥer.

  6. 1913

    26 n yiberkanen wa deffir wa deg Monte Carlo.

    Tuccḍa n umqemmer
  7. 1931

    Nevada terra lqmer n lkazinu d asaḍuf.

    Iḍebsiyen n rulit n Las Vegas
  8. Iseggasen 1940

    Ulam d von Neumann semman tarrayt Monte Carlo.

  9. 1953

    Fleming, Casino Royale: Bond yerhen ɣef snat n ddzinat deg rulit.

    Tastratijit James Bond
  10. 1961

    Thorp d Shannon bnan aselkim amezwaru n rulit yettwalsan.

    Iselkimen n rulit
  11. 1965

    Dubins d Savage sbeggnen belli urar n tebɣest d win yelhan akk deg wuraren ur nelli d n lḥeqq.

  12. 1969

    Tasleḍt n Thorp tessegzi acuɣer ulac anagraw n rrhun ara yeɣlben urar s wazal yettwaṛǧan ddaw n yilem.

    Lexrafa: tastratijit n rulit i yettrebḥen yal tikkelt
  13. 1977–81

    Iselkimen yeffren n Eudaemons deg Nevada: ddaw uɣil deg 1978, deg yiwen usebbaḍ deg 1981.

    The Eudaemons
  14. 1985

    Nevada tegdel s lqanun ibenkan n tifin uqbel n ugmuḍ. Bass yessufeɣ-d The Eudaemonic Pie.

    Lɣecc deg rulit

Urar n tura

Igdilen, istudyuyen d yilem wis kraḍ
  1. Tasut wis 20
    Seg tmdinin n waman iḥman ɣer yigdilen

    Rulit tedda ɣer Las Vegas s yilem wis sin i d-yuɣalen, syin ɣer ṭṭabliyat RNG deg Internet deg yiseggasen n 1990 d yiḍebsiyen n ustudyu yettwaznen srid deg yiseggasen n 2000.

    Rulit tawrupit d rulit tamarikanit
  2. Iseggasen 1990

    Twacult García-Pelayo tesseqdec iḍebsiyen s umyal qrib n Madrid; ttwagedlen; lmeḥkama tekkes agdel (2004).

    Gonzalo García-Pelayo: anagraw n rulit
  3. 1996

    Lkazinu imezwura deg Internet s rulit RNG.

    Rulit srid d rulit RNG
  4. 2003–06

    Rulit s ukrupi srid tettwaɛedday-d srid seg yistudyuyen; Riga d Malta uɣalent d ammasen.

    Amek tteddu rulit srid
  5. 2004

    Tarbaɛt n Ritz terbeḥ £1,3 n yimelyunen s tifin uqbel n wanda ara teḥbes tkurt; laser i d-qqaren ur d-yettwaf ara; ulac tuhma.

    Urar n lmaziyya deg rulit
  6. 2005

    UK Gambling Act: turagt tummidt i lqmer seg ubeɛɛud.

    Rulit deg Tagelda Yedduklen
  7. 2012

    Small d Tse ssufɣen-d tafizikt n tifin uqbel n ugmuḍ n rulit.

    Tafizikt n uḍebsi n rulit
  8. 2013

    New Jersey teldi lkazinu deg Internet s yilugan.

    Rulit deg Marikan
  9. 2016

    Rulit s kraḍ yilmawen deg Strip n Las Vegas.

    Rulit s kraḍ yilmawen
  10. 2018

    Agdel afidiral n rrhun n waddal deg Marikan yettwakkes; tiwilayin ttarunt ilugan-nsent.

  11. 2021

    Lalman d Tmura n Wadda fkant turagt i wuraren n lkazinu deg Internet.

    Rulit deg Urupa
  12. 2026

    Asmel-a: akk izemziyen n uksawen, s leḥsab-nsen.

Yiwen ujerriḍ i yesɛan azal

Deg sin n tsutiwin d uzgen, assaɣ n rulit ibeddel yiwet n tikkelt i lfayda n umurar (1843, yettwakkes yiwen yilem) d snat n tikkal mgal-as (igider deg yiseggasen 1800, kraḍ yilmawen deg 2016). Ayen nniḍen meṛṛa, inagrawen, iselkimen, istudyuyen, tifawin, ǧǧan leḥsab akken i t-yufa Lablée: 36/n − 1 mgal aḍebsi s yiwet n texxamt ugar n wanect-a.

Isteqsiyen

Anwa azemz i ɣef yella ugar n umennuɣ?

Win n Pascal. Tirmiyin-is s uḍebsi d tidet; assaɣ-nsent d rulit d ayen kan i d-yettwawin seg zik.

Melmi i yettwasbedd umyizwer n wuṭṭunen ɣef uḍebsi?

Deg tasut 19; amyizwer n Urupa i yettwasqedcen ass-a yella d alugan di tallit n Monte Carlo.

D acu i d azemz i d-iteddun?

Ahat d win n yilugan. Aḍebsi yekfa.

Taḍsa i usgunfu

Sin n tsutiwin d uzgen, yiwen usnerni, sin n tuɣalin ɣer deffir, aṭas n tqsiḍin.

Sin n tsutiwin d uzgen, yiwen usnerni, sin n tuɣalin ɣer deffir, aṭas n tqsiḍin.

Iɣbula

  1. Schwartz, D. G. Roll the Bones: The History of Gambling. Gotham, 2006.
  2. Kavanagh, T. M. Dice, Cards, Wheels: A Different History of French Culture. University of Pennsylvania Press, 2005.
  3. Bass, T. A. The Eudaemonic Pie. Houghton Mifflin, 1985.
  4. Thorp, E. O. “Optimal gambling systems for favorable games.” Review of the International Statistical Institute 37(3), 1969.
  5. Chellel, K. “The Gambler Who Beat Roulette.” Bloomberg Businessweek, Yebrir 2023.
  6. Shelley, R. Roulette Wheel Study. 1988. Alugen n 1758 n Faransa Tamaynut.