Tusnakt n rulit · Tikti · 10 tsd

Tuccḍa n umqemmer

Amenzay belli agmuḍ «yewweḍ-d wakud-is» acku ur d-yettban ara kra n wakud.

Tiririt tawezlant

Deffir mraw n uzeggaɣ, taprubabilit n uberkan teqqim 18/37. Aḍebsi ur yettaru acemma, ur yettrus ula d ttlaba.

p(aberkan deffir 10 n uzeggaɣ)
48,65%
p(aberkan deffir 0 n uzeggaɣ)
48,65%
Monte Carlo, 1913
26 n uberkan
isem nniḍen
tuccḍa n Monte Carlo

Tuccḍa

Ma yella uzeggaɣrrehnAzeggaɣRrehn s lexlaṣ imsawi ɣef 18 n wuṭṭunen izeggaɣen. S tefransist: rouge.Ɣer akk → yeffeɣ-d mraw n tikkal, aṭas n yimuraren ttḥulfun belli aberkanrrehnAberkanRrehn s lexlaṣ imsawi ɣef 18 n wuṭṭunen iberkanen. S tefransist: noir.Ɣer akk → «yewweḍ-d wakud-is», ttrehinen fell-as. Wiyaḍ ttḥulfun belli azeggaɣ «yeḥma», ttrehinen fell-as. Akk ttxemmimen seg wazrar yekfan yakan ɣer tuzzya ur neḍri ara. TakurtibenkanTakurtTakurt tamecṭuḥt i yettwaḍeqqren deg ubrid mgal aqerru yettezzin. Tikurin n tura d ivorine neɣ d Teflon, 18–21 mm.Ɣer akk → ur teẓri ara anta-tent mraw n tuzzyiwin ineggura; tixxaminibenkanTaxxamtYiwet seg 37 n texxamin s wuṭṭunen ɣef uqerru yettezzin. Daɣen: slot, cup.Ɣer akk → sɛant yiwet n tiddi am yiwet n tsaɛett aya; taprubabilittusnaktTaprubabilitAzal n yiwen ugmuḍ ad d-yeḍru, seg 0 ɣer 1 neɣ seg 0% ɣer 100%. Yiwen wuṭṭun: 1/37 = 2,70%.Ɣer akk → n uberkan d 18/37 am yal tikkelt.

Lexrafa: uṭṭunen yeɛṭlen

Ayɣer yettban d tidet

Deg uɣawas aɣezfan, tifesniwin n uzeggaɣ d uberkan qerrbent s tidet ɣer 18/37 yal yiwet. Alugen n wuṭṭunen imeqqranentusnaktAlugen n wuṭṭunen imeqqranenAlemmas n yigmaḍ imanayen yettqerrib ɣer wazal yettwaṛǧan mi ara yettimɣur umḍan n tirmitin.Ɣer akk → yeḍmen ayagi. Maca aqerreb yeḍṛu s usfesi, mačči s useɣti: deffir 1 000 n tuzzyiwin nniḍen, mraw-nni n uzeggaɣ ugar d tuccḍa n useẓḍi deg tfesna, mačči acku aberkan yuɣal-d, maca acku tagrumma temɣer. Ulac tamacint i yettarran aberkan s taprubabilit meqqren, yerna alugen n wuṭṭunen imeqqranen ur yesra ara yiwet.

deffir 10 n uzeggaɣ, sakin N n tuzzyiwin imsawinazeggaɣ yettwaṛǧanaberkan yettwaṛǧantafesna n uzeggaɣ
N = 0100100%
N = 100≈ 58,6≈ 48,6≈ 55%
N = 1 000≈ 496≈ 486≈ 50,5%
N = 100 000≈ 48 660≈ 48 650≈ 50,005%
Mraw-nni n uzeggaɣ ugar werǧin ttruḥun. Ttuɣalen ur sɛin azal.

Monte Carlo, 18 ɣuct 1913

Aberkan yeffeɣ-d 26 n tikkal yeṭṭafaren ɣef yiwet n ṭṭabla deg Casino de Monte-Carlo. Seg qrib aberkan wis xmesṭac, imuraren ɣlin ɣef uzeggaɣ, s sin d s sin tikkelt nniḍen, yal tuzzya «teṣḥa ugar» n tin yezrin. Lkazinu terbeḥ imelyunen n yifranken. Azrar-nni yesɛa taprubabilit n 1 seg 137 n yimelyunen seg uberkan amezwaru, yerna taprubabilit ad yeḍru ɣer taggara deg kra n umkan deg lkazinu n umaḍal tella qrib d yiwen. D wagi i d sebba i yettusemman tuccḍa n umqemmer daɣen tuccḍa n Monte Carlo.

Azrar n 1913, akken i t-twala tuccḍa
aberkan × 5

Ulac ayen yesweḥcen. Yeḍṛu yiwet n tikkelt seg 44.

aberkan × 10

Imuraren bdan ttwalin. Azeggaɣ «yewweḍ-d wakud-is».

aberkan × 15

Ṭṭabla teččur. Rrhun ɣef uzeggaɣ ttnernin s sin deffir yal lexsara.

aberkan × 20

Aṭas n yedrimen i yexsren. Yal aberkan amaynut yettarra azeggaɣ yettban d aṣeḥḥan ugar.

aberkan × 26

Azrar yekfa. Lkazinu terbeḥ imelyunen n yifranken seg yimdanen i yettrehinen mgal wazrar ur nezmir ad «yeẓer» belli d azrar.

Casino de Monte-Carlo

Afus yeḥman

Rrehn ɣef yini acku yella deg wazrar d yiwet n tuccḍa yettwaqelben: ttraǧun azrar ad ikemmel deg umkan ad yekfu. Imussnawen n tasnilest semman-as afus yeḥmanlexrafaAfus yeḥmanTaɛqidt dakken azrar n rrbeḥ, neɣ n yiwen ugmuḍ, ad yerr wayeḍ ad d-yeffeɣ ugar. Ɣef uḍebsi, d tuccḍa n umqemmer yettwaqelben.Ɣer akk →, seg yiwet n tezrawt n 1985 n Gilovich, Vallone d Tversky i yettnadin izrar deg uḍeggeṛ n basketball, ur d-ufin acemma ugar n zzher. Deg 2018 Miller d Sanjurjo sbeggnen belli akayad s timmad-is yemyal: deg usekles awezlan, amur n tuṭṭfiwin deffir tuṭṭfa yettas-d ddaw tafesna tamatut n uḍeggaṛ s ulemmas, ihi amurar war afus yeḥman akk yettban cwiṭ d asemmaḍ. Mi yettwaseɣti, isefka-nni s timmad-nsen sbeggnen-d afus yeḥman amecṭuḥ. Amdan yezmer ad yeḥmu; aḍebsi ulac ɣur-s lḥala. Kra n yimuraren ttamnen s snat n tmenziyin deg yiwet n tikkelt, belli azrar ikemmel alamma yuɣal «d aɣezfan aṭas» sakin ad yekfu. Ɣef uḍebsi imsawi, yal lqem yesɛa yiwen wazal yettwaṛǧantusnaktAzal yettwaṛǧanAlemmas n ugmuḍ n yal rrehn deg uɣawas aɣezfan. −1/37 n rrehn i yal rrehn amagnu awrupi.Ɣer akk → am ufran n yini s uḍeggeṛ n uṣurdi: −2,70% n udrim n rrehn.

Taprubabilit n yizrar deg rulit

Ɣef ṭṭabla n tidet

Croson d Sundali (2005) walan 18 n tsaɛtin n tvidyut n tɣellist n yiwet n ṭṭabla s sin yilmawenaḍebsiIlemTaxxamt tazegzawt tasuft ur yeṭṭif ula d yiwen n rrehn s lexlaṣ imsawi, n ddzina neɣ n tgejdit; d aɣbalu n lmaziyya n lkazinu. Daɣen: yiwen yilem, 0.Ɣer akk → deg lkazinu tameqqrant deg Reno: 139 n yimuraren i yessersen 24 131 n rrhun. Ɣef rrhun s lexlaṣ imsawirrehnRrehn s lexlaṣ imsawiAzeggaɣ/aberkan, aryan/uyug, afellay/adday. 18 n wuṭṭunen, ixelleṣ 1:1.Ɣer akk →, imuraren bḍan qrib s wazgen gar uḍfar n yizrar iwezlanen d umgal-nsen. Deffir semmus n yiwet n tewsit yeṭṭafaren, mlan ɣer umgal n wazrar, deffir sḍis neɣ ugar, 85% n rrhun-nsen llan ɣef tama nniḍen. Imuraren-nni s timmad-nsen sbeggnen-d afus yeḥman ɣef yiman-nsen: deffir rrbeḥ ɣef wuṭṭunen, ṭṭfen 13,6 n wuṭṭunen deg tuzzya d-iteddun s ulemmas, mgal 9,2 deffir lexsara. Aḍebsi-nsen ur d-yesskan ula d yiwet n tazmilt n umyal, ihi ayagi akk ur ibeddel ara ayen yezmer ad yettraǧu yal yiwen seg-sen.

Beṛṛa n lkazinu

Yiwen ujbad-a yettban-d anda ttwaṭṭfent tegrayin n tidet. Clotfelter d Cook (1993) ḍefren urar n wuṭṭunen n yal ass n Maryland: idrimen yettwarehnen ɣef wuṭṭun ṣubben aṭas mi kan yeffeɣ-d, ṭṭfen agguren akken ad d-uɣalen, ɣas akken tuffɣa ulac ɣur-s takatut. Chen, Moskowitz d Shue (2016) ufan-tt ɣer yimesnalen. Inezzarfiyen n usigez deg Marikan llan alamma d 3,3 n tfesniwin s taprubabilit meqqren ad gin taluft ma yella qeblen tin yezwaren. Inezzarfiyen n baseball llan 1,5 n tfesniwin s taprubabilit tamecṭuḥt ad inin strike deffir mi qqaren yiwen, ugar n sin n tikkal ɣef tiyitiwin iqerben. Deg tirmit deg wakal s yineɣlifen n ttlaba ixellṣen s ssuma yettwasbedden, alamma d 9% n tegrayin ttwaqelbent akka. Tiluɣa ttasent-d s umyizwer agacuran, ihi tagrayt taneggarut ur d-teqqar acemma ɣef tin d-iteddun, am tuzzya taneggarut ur d-teqqar acemma ɣef tin d-iteddun.

Inezzarfiyen i yettḥakamen ɣef tiyitiwin iqerben llan s taprubabilit tamecṭuḥt ad inin strike deffir mi qqaren yiwen.

Tuccḍa tamettiwt n umqemmer

Amussnaw n tfelsafit Ian Hacking (1987) yessemma lqem wis kraḍ. Yiwen yekcem ɣer tzeqqa, iwala sin n zzhaṛ ɣlin s sḍis d sḍis, yenna-d belli ttwaḍeggren aṭas n tikkal yakan. Yal aḍeggeṛ yesɛa yiwet n taprubabilit ad yili sḍis d sḍis, amezwaru n tmeddit neɣ wis agim, ihi tamuɣli ur d-teqqar acemma ɣef acḥal aya i yebda wurar. Deg rulit d amurar i d-yewwḍen ɣer tfelwit i yesskanayen tam n uzeggaɣ yenna-d belli ṭṭabla ilaq tezzi tisaɛtin akken ad ten-id-tessufeɣ. Tuccḍa tamagnut teqqar ayen yezrin deg tuzzya d-iteddun; tagi teqqar tamuɣli yettwafen qlil deg wayen yezrin ur yiwala yiwen.

Amussnaw n tasnilest i yumnen yis-s

Tuccḍa-a tesɛa imeḥḥaḍen imusnawen. Amussnaw n tasnilest Amalman Karl Marbe yesmuqel ukkuẓ n yiseklasen n 49 152 n tlalit yal yiwen, yufa-d belli azrar aɣezfan akk n yiqcicen neɣ n teqcicin yeṭṭafaren d 17, yenna-d belli izrar iɣezfanen ttwafen qlil ugar n wayen yeqqar zzher, ihi azrar yettarra agmuḍ nniḍen s taprubabilit meqqren. Zzher s yiman-is yeqqar ayen nniḍen: deg 196 608 n tlalit, azrar n 17 neɣ ugar yettban-d qrib ukkuẓ n tikkal seg semmus. Marbe yufa-d ayen kan i d udem n yigmaḍ igacuranen yemḍafaren. Epstein (2013) yɛawed-d taqsiḍt; Taprubabilit n yizrar deg rulit tefka-d lqem n rulit.

Karl Marbe yesmuqul iɣmisen n tlalit akken ad d-yaf izrar iɣezfanen n yiqcicen neɣ n teqcicin.

Anida ur tettwasnas ara tuccḍa

Lukan aḍebsi yemyal s tfizikt, tuzzyiwin yezrin ad sɛunt azal, acku ad ilint d abeggen ɣef texxamin, mačči ɣef zzher. D asentel n Tanarit, yerna yesra igiman n tuzzyiwin seg yiwen uḍebsi yettwassnen akken ad d-yini kra. I wazrar n mraw n uzeggaɣ ɣef uḍebsi ur nettwassen ara, asefhem s umyal yesɛa taprubabilit drus aṭas n win s zzher.

Tiddi n tegrumma

Isteqsiyen

Tuccḍa tettwasnas kan ɣef rulit?

Ala. Tettwasnas ɣef yal aneḍru amanay yettuɛawaden: zzhaṛ, iṣurdiyen, uṭṭunen n lotri.

Ma rehneɣ ɣef uberkan 1 000 n tuzzyiwin, azeggaɣ d uberkan ur msawan ara?

Tifesniwin ad qerrbent. Agmuḍ-nwen ad yeqqim qrib −2,70% n wayen i terehnem.

Ma d alugen n yilemmasen?

Ulac alugen n yilemmasen. Yella walugen n wuṭṭunen imeqqranen, yerna yetteddu s usfesi.

Urar s tusnakt

Ɛerḍet-tent s yiman-nwen qbel. Yal tifrat tettwaffer; ldit-tt mi ara tilim twejdem.

  1. Deffir 10 n tegrin, aṣurdi yesskan-d 7 n wudmawen d 3 n tɣiltin. Deffir 1 000 n tegrin, yesskan-d 517 n wudmawen d 483 n tɣiltin. Tiɣiltin ṭṭfent-d deg-sen?

    Sken-d tifrat

    Tiririt Ala. Amgired yemɣer seg 4 ar 34. D assaɣ kan i yqerben ɣer umsawi.

    Assaɣ n wudmawen ɣef tɣiltin yeɣli seg 7/3, qrib 2,33, ar 517/483, qrib 1,07. D alugen n wuṭṭunen imeqqranentusnaktAlugen n wuṭṭunen imeqqranenAlemmas n yigmaḍ imanayen yettqerrib ɣer wazal yettwaṛǧan mi ara yettimɣur umḍan n tirmitin.Ɣer akk → i yettxeddmen.

    Amgired gar-asen yemɣer, seg 4 ar 34. S uṣurdi imsawi, amgired n qrib 30 deffir 1 000 n tegrin d ayen n yal ass: amgired amagnu yettimɣur qrib am uẓar amkuẓ n umḍan n tegrin, ma d assaɣ yerseḥ ɣer 1.

    Ulac ayen i d-yerran tiɣiltin. Udmawen i d-yugaren di tazwara ttwaxelḍen deg 990-nni n tegrin d-iteddun, ur ttwaseɣten ara.

  2. Ḍeqqret aṣurdi ukkuẓ n tikkal u walit kan tigrin i d-yeddan deffir wudem. Acḥal seg-sent d udmawen? Ḥesbet-tt i yal yiwet seg 16 n yimyizwaren i yezmren ad ilint u ṭṭfet alemmas n tesgunin. D 50%?

    Sken-d tifrat

    Tiririt Ala. D 17/42, qrib 40,5%. Ma twalam akka, aṣurdi imsawi yettban yesmeḍ deffir wudem.

    Arut 16 n yimyizwaren (H d udem, T d tiɣilt). Snat seg-sent, TTTT d TTTH, ur sɛint ara udem deg kraḍ n tegrin timezwura, ihi ulac ayen i d-yeddan deffir wudem; qqimen 14.

    Deg yal yiwet, ṭṭfet tigrin i d-yeddan deffir wudem u afet-d tasgunt n wudmawen. HHHH tettak-d 3 seg 3. HHHT tettak-d 2 seg 3. HTHT tettak-d 0 seg 2. Ma tɛeddam ɣef 14-nni meṛṛa: sḍis n yimyizwaren ttak-d 0, ukkuẓ ttak-d 1/2, yiwen yettak-d 2/3 u kraḍ ttak-d 1 (HHHH, THHH d TTHH).

    Rnut tisgunin: 4 × 1/2 + 2/3 + 3 = 17/3. Bḍut ɣef 14: 17/42 ≈ 40,5%.

    Ulac tigri i yesmenyafen tiɣilt; yal yiwet d 50–50. Amyal d-yekka seg walemmas n yal amyizwer weḥd-s: amyizwer yeččuren d udmawen yesɛa aṭas n tegrin ara twalim maca yettwaḥseb yiwet n tikkelt, am umyizwer s yiwen kan. Miller d Sanjurjo (2018) sseknen-d belli tazrawt n 1985 ɣef «afus yeḥman» tektal imuraren-is n basketball s tarrayt-a, ihi imuraren i yettbanen ur sɛin ara izrar ugar n zzher sɛan-ten s tidet cwiṭ ugar.

Taḍsa i usgunfu

Asfesi, mačči aseɣti. Aḍebsi ur yettrus acemma.

Asfesi, mačči aseɣti. Aḍebsi ur yettrus acemma.

Iɣbula

  1. Feller, W. An Introduction to Probability Theory and Its Applications, Vol. 1. Wiley, taẓrigt tis 3, 1968. Aɣelluy n umqemmer, ixef XIV.
  2. Schwartz, D. G. Roll the Bones: The History of Gambling. Gotham, 2006.
  3. Ethier, S. N. The Doctrine of Chances: Probabilistic Aspects of Gambling. Springer, 2010. Ixef 13, rulit.
  4. Epstein, R. A. The Theory of Gambling and Statistical Logic, 2nd ed. Academic Press, 2013.
  5. Croson, R. & Sundali, J. “The gambler’s fallacy and the hot hand: empirical data from casinos.” Journal of Risk and Uncertainty 30(3), 2005.
  6. Chen, D. L., Moskowitz, T. J. & Shue, K. “Decision making under the gambler’s fallacy: evidence from asylum judges, loan officers, and baseball umpires.” Quarterly Journal of Economics 131(3), 2016; imḍanen seg NBER Working Paper 22026.
  7. Clotfelter, C. T. & Cook, P. J. “The ‘gambler’s fallacy’ in lottery play.” Management Science 39(12), 1993.
  8. Gilovich, T., Vallone, R. & Tversky, A. “The hot hand in basketball: on the misperception of random sequences.” Cognitive Psychology 17(3), 1985.
  9. Miller, J. B. & Sanjurjo, A. “Surprised by the hot hand fallacy? A truth in the law of small numbers.” Econometrica 86(6), 2018.
  10. Hacking, I. “The inverse gambler’s fallacy: the argument from design. The anthropic principle applied to Wheeler universes.” Mind 96(383), 1987.
yettwasenqed 2026-09-28tamudemt: tawrupit, yiwen yilemtarrayt ↗iɣbula ↗